Wyniszczenie u chorego z rakiem przełyku i żołądka. Wskazania do zapewnienia dostępu do przewodu pokarmowego przed leczeniem onkologicznym
Pacjent lat 75, obciążony przewlekłą chorobą niedokrwienną serca, z dławicą wysiłkową CCS II/III. W 2023 roku przebył przezskórne interwencje wieńcowe w zakresie LAD/Dg, RCA i IM z implantacją stentów uwalniających lek, a wcześniej angioplastykę lewej tętnicy podobojczykowej. Rozpoznano również nadciśnienie tętnicze pierwszego stopnia, miażdżycę kończyn dolnych z niepełnym zespołem Leriche’a oraz hiperlipidemię. Chory palił papierosy; ekspozycja wynosiła ok. 50 paczkolat. W 2017 roku wykonano klinową resekcję łagodnych guzków prawego płuca, a w 2022 roku lewostronną adrenalektomię z powodu gruczolaka nadnercza. W wywiadzie odnotowano ponadto rozrost gruczołu krokowego, łagodną niedokrwistość normocytową, niedobory kwasu foliowego i witaminy D.
Od lutego 2024 roku pacjent zaczął skarżyć się na łagodne epizody dysfagii przełykowej po posiłkach stałych oraz na nudności, bez wymiotów i bez odynofagii, bez istotnej utraty masy ciała w subiektywnej ocenie własnej (nie ważył się). Z takim wywiadem chory został skierowany na gastroskopię przez lekarza POZ. W badaniu wykonanym w czerwcu 2024 roku: na głębokości około 35 cm uwidoczniono sztywną ścianę przełyku, przez którą endoskop przechodził z pewnym trudem. Dodatkowo opisano gastropatię rumieniową; test ureazowy był ujemny. W badaniu histopatologicznym wycinków ze zmienionej chorobowo ściany przełyku wykazano komórki raka płaskonabłonkowego, wobec czego pacjent został skierowany do poradni onkologicznej, gdzie po przeprowadzeniu diagnostyki uzupełniającej (tomografia komputerowa klatki piersiowej i jamy brzusznej z kontrastem) rozpoznano raka płaskonabłonkowego przełyku, zlokalizowanego w części środkowej, w stopniu zaawansowania klinicznego cT3N2M0. Ze względu na obciążenia kardiologiczne, konsylium onkologiczne zdyskwalifikowało pacjenta z leczenia operacyjnego oraz chemioterapii i zaplanowało leczenie radioterapią.
W okresie od czerwca do sierpnia 2024 roku chory odnotował utratę ok. 6 kg masy ciała; przyjmował wówczas posiłki płynne i papkowate z umiarkowanym ograniczeniem ich objętości, zgłaszał niewielką odynofagię oraz okresowo nasilającą się dysfagię przełykową po spożyciu pokarmów stałych. Na początku września 2024 roku masa ciała wynosiła 81 kg przy wzroście 174 cm, a wskaźnik masy ciała, BMI, 26,76 kg/m2. W przesiewowej ocenie stanu odżywienia NRS 2002 pacjent uzyskał 3 punkty.
We wrześniu 2024 roku zastosowano u chorego radioterapię hipofrakcjonowaną – w trakcie leczenia istotnie nasiliły się dysfagia i odynofagia, a po jego zakończeniu nie obserwowano redukcji tych dolegliwości. Żywienie doustne ograniczało się do niewielkich objętości klarownych płynów oraz płynnej diety o niedostatecznej wartości energetycznej, pokrywającej około 30% dobowego zapotrzebowania białkowo-energetycznego. Trudności z połykaniem obejmowały również przyjmowanie leków w postaci stałej, co zmusiło pacjenta do kruszenia tabletek i rozpuszczania ich w wodzie przed przyjęciem. W październiku 2024 roku chory dodatkowo przebył ciężkie zapalenie płuc z obecnością płynu w prawej jamie opłucnowej, wymagające hospitalizacji.
Chcesz przeczytać więcej?
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
O autorze
lek. Paweł Iwanicki
czytam artykułySpecjalista chorób wewnętrznych i gastroenterologii, absolwent Akademii Medycznej we Wrocławiu. Od 2007 roku związany zawodowo z Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym im. J. Gromkowskiego we Wrocławiu, gdzie pełni funkcję zastępcy kierownika Ośrodka Żywienia Klinicznego. Jego zainteresowania kliniczne i zawodowe obejmują gastroenterologię, hepatologię, zaburzenia metaboliczne i odżywienia, nieswoiste choroby zapalne jelit oraz leczenie żywieniowe, w szczególności żywienie dojelitowe i pozajelitowe. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Gastroenterologicznego oraz Polskiego Towarzystwa Żywienia Klinicznego. Prowadzi również działalność dydaktyczną w ramach Katedry Nauk Klinicznych Niezabiegowych na Wydziale Medycznym Politechniki Wrocławskiej.