W ostatnich latach obserwuje się dynamiczny wzrost zainteresowania rolą mikrobioty jelitowej, osi jelito–mózg oraz żywności funkcjonalnej w profilaktyce żywieniowej i wspieraniu prawidłowego funkcjonowania organizmu. Wśród naturalnych substancji bioaktywnych szczególną uwagę zwracają grzyby funkcjonalne, których właściwości wykraczają poza tradycyjną wartość odżywczą. Coraz więcej badań wskazuje, że związki obecne w grzybach mogą wpływać na funkcjonowanie układu odpornościowego, procesy neurobiologiczne oraz skład mikrobioty jelitowej^1,2. Równolegle rozwija się nowa kategoria preparatów określanych mianem mykobiotyków, łączących probiotyki z ekstraktami grzybów funkcjonalnych.

Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) jest zaburzeniem charakteryzującym się zwiększoną liczbą bakterii i/lub zmianą składu mikrobioty w obrębie jelita cienkiego. Coraz częściej podkreśla się, że SIBO nie powinno być traktowane wyłącznie jako izolowana jednostka chorobowa, lecz raczej jako konsekwencja współistniejących zaburzeń motorycznych, anatomicznych, metabolicznych, immunologicznych lub pooperacyjnych. Nadmierna obecność bakterii w jelicie cienkim prowadzi do nasilonej fermentacji składników pokarmowych, produkcji gazów, takich jak wodór i metan, oraz zmian w metabolizmie kwasów żółciowych, witamin i lipidów. Konsekwencją tych procesów mogą być wzdęcia, ból brzucha, biegunka, zaparcia, utrata masy ciała oraz niedobory składników odżywczych, zwłaszcza witaminy B12 i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Diagnostyka SIBO pozostaje wyzwaniem klinicznym ze względu na brak jednoznacznego złotego standardu, ograniczenia aspiracji treści jelita cienkiego oraz kontrowersje dotyczące interpretacji testów oddechowych. Współczesne podejście do SIBO uwzględnia nie tylko aspekt ilościowy mikrobioty, ale także jej aktywność metaboliczną i wpływ na odpowiedź immunologiczną gospodarza. Szczególnie interesująca jest koncepcja triady biomarkerów obejmującej bakterie z rodzaju Bacteroides, profil metabolitów oraz zmiany w populacjach limfocytów. Takie ujęcie wskazuje, że SIBO może być rozumiane jako złożone zaburzenie osi mikrobiota–metabolizm–odporność, w którym dysbioza jelita cienkiego oddziałuje zarówno lokalnie na przewód pokarmowy, jak i potencjalnie ogólnoustrojowo na metabolizm oraz funkcjonowanie organizmu.

Choroby zapalne jelit (IBD) to grupa schorzeń obejmująca zarówno wrzodziejące zapalenie jelita grubego (UC), jak i chorobę Leśniowskiego-Crohna (CD), których częstość występowania na całym świecie wzrosła w ostatniej dekadzie1 . U osób dotkniętych tymi chorobami dochodzi do nawracającej i przewlekłej postaci, charakteryzującej się patologiczną aktywacją układu odpornościowego i przewlekłym stanem zapalnym przewodu pokarmowego (GI), co poważnie zaburza jego funkcjonowanie. Wśród typowych objawów IBD można wyróżnić krwawienie, biegunkę, ból brzucha oraz tzw. objawy pozajelitowe, do których należą bóle stawów, manifestacje skórne i zaburzenia ze strony centralnego układu nerwowego o typie depresji czy zaburzeń lękowych. Zarówno w przypadku CD, jak i UC, zapalenie jelit wiąże się z naruszeniem integralności i funkcji bariery jelitowej.

Wytyczne żywienia klinicznego w gastroenterologii z ostatnich lat – ESPEN (2023), AGA (2024) i PTG-E (2025) – stanowią fundament nowoczesnej praktyki klinicznej. Podkreślają one konieczność systematycznej oceny stanu odżywienia, indywidualizacji interwencji dietetycznych oraz adekwatnego doboru metod żywienia dojelitowego i pozajelitowego. Analiza tych dokumentów ujawnia zarówno spójne kierunki postępowania, jak i istotne różnice w rekomendacjach dotyczących pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego.

Zespół ponownego odżywienia (RFS) to potencjalnie śmiertelne powikłanie leczenia żywieniowego, wynikające z gwałtownych zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych u pacjentów z niedożywieniem. Pomimo że jego częstość występowania nie została jednoznacznie określona, RFS wymaga wzmożonej czujności klinicznej i interdyscyplinarnego podejścia terapeutycznego.

Kwas masłowy to jeden z kluczowych metabolitów bakteryjnych, odgrywający niezwykle istotną rolę w zdrowiu przewodu pokarmowego. Unikalne właściwości kwasu masłowego sprawiają, że staje się on coraz bardziej cenionym środkiem terapeutycznym, wykorzystywanym w leczeniu wielu chorób. Dzięki nowoczesnym technologiom, takim jak mikrootoczkowanie, możliwe stało się jeszcze skuteczniejsze dostarczanie kwasu masłowego do jelita grubego, otwierając drogę do jego szerokiego zastosowania w medycynie.