person_addDołącz loginZaloguj się
Facebook Instagram

Leczenie żywieniowe jako element terapii onkologicznej. Rozmowa z dr hab. n. med. Aleksandrą Kapałą, profesor PIB-NIO

W niektórych polskich szpitalach na 600 łóżek przypada jeden dietetyk, choć wytyczne międzynarodowe mówią o jednym na 50. Pacjent, który waży 120 kg, może być niedożywiony, a sztuczna inteligencja potrafi z przekonaniem podać nieprawdziwą informację. O tym, dlaczego ocena stanu odżywienia powinna zaczynać się w dniu rozpoznania nowotworu, co zmieniają nowe rekomendacje z zakresu dietetyki w onkologii opracowane przez Grupę Roboczą ds. Dietetyki przy POLSPEN i czego mogą spodziewać się uczestnicy XVI Konferencji „Nowości i trendy w żywieniu klinicznym w onkologii” 19–20 listopada 2026 r. w Warszawie, rozmawiamy z dr hab. n. med. Aleksandrą Kapałą, profesor PIB-NIO, przewodniczącą komitetu naukowego konferencji, kierownikiem Kliniki Diagnostyki Onkologicznej i Medycyny Paliatywnej oraz Działu Żywienia Klinicznego Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie.


DR HAB. N MED. ALEKSANDRA KAPAŁA, PROFESOR NIO-PIB

Kierownik Kliniki Diagnostyki Onkologicznej i Medycyny Paliatywnej

Kierownik Działu Żywienia Klinicznego

Narodowy Instytut Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie

Specjalista w dziedzinie onkologii klinicznej i chorób wewnętrznych, ekspert w zakresie żywienia klinicznego oraz wsparcia metabolicznego w opiece nad pacjentami onkologicznymi. Jej zainteresowania kliniczne i naukowe koncentrują się na niedożywieniu związanym z chorobą nowotworową, kacheksji, sarkopenii oraz wdrażaniu interwencji żywieniowych opartych na dowodach naukowych na wszystkich etapach leczenia systemowego nowotworów. Autorka i współautorka recenzowanych publikacji naukowych poświęconych leczeniu wspomagającemu w onkologii. Aktywnie działa w towarzystwach naukowych, pełni funkcję Vice-Prezesa Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu (POLSPEN). W swojej działalności naukowej i klinicznej promuje integrację kompleksowej, systematycznej opieki żywieniowej z całościowym postępowaniem terapeutycznym u pacjentów onkologicznych.

O konferencji

W dniach 19–20 listopada 2026 r. w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie odbędzie się XVI Konferencja „Nowości i trendy w żywieniu klinicznym w onkologii”.

Organizatorzy stawiają w tym roku na umiejętności praktyczne. W programie jest sześć bloków warsztatowych: dobór probiotyków u chorych onkologicznych, żywienie dojelitowe z ćwiczeniem zakładania PEG na świńskim żołądku, wdrażanie standardów IDDSI w dysfagii, prehabilitacja i leczenie ran, obliczanie zleceń na żywienie pozajelitowe oraz dobór preparatów ONS do problemów pacjenta.

Część wykładowa dotyczy tematów, które szybko zmieniają praktykę kliniczną. Odrębna sesja poświęcona jest chorobie otyłościowej u pacjenta z nowotworem i stosowaniu analogów GLP-1/GIP, kolejna sarkopenii, w tym otyłości sarkopenicznej i jej wpływowi na przeżycia, czas do progresji choroby oraz toksyczność leczenia. Sesja chirurgiczna skupia się na nowotworach górnego odcinka przewodu pokarmowego. Pojawią się też przeszczepienie mikrobioty, sztuczna inteligencja w żywieniu klinicznym i dezinformacja żywieniowa w onkologii. W sesji „Poznajmy się!” ośrodki z różnych części Polski opowiedzą o własnych doświadczeniach, także o porażkach. Drugiego dnia zostaną zaprezentowane nowe rekomendacje z zakresu dietetyki w onkologii. Wśród prelegentów jest m.in. prezes ESPEN prof. Stanisław Kłęk. Dzień przed konferencją, 18 listopada, odbędą się moduły szkoleniowe ESPEN LLL poświęcone żywieniu dojelitowemu i pozajelitowemu.

 

Jak zmieniło się podejście do leczenia żywieniowego pacjentów onkologicznych w ostatnich latach? Czy jest ono już integralną częścią terapii przeciwnowotworowej, czy nadal traktuje się je jako działanie uzupełniające?

Świadomość znaczenia leczenia żywieniowego zdecydowanie wzrosła. Coraz lepiej rozumiemy, że nie jest ono dodatkiem do terapii onkologicznej: bardzo często wyprzedza leczenie przeciwnowotworowe, a w niektórych sytuacjach wręcz umożliwia rozpoczęcie lub kontynuowanie terapii. Odpowiednie wsparcie żywieniowe poprawia nie tylko masę ciała, ale też metabolizm, przygotowuje pacjenta do chemioterapii, radioterapii czy operacji, ogranicza ryzyko powikłań i poprawia jakość życia. Co ważne, żywienie dojelitowe i pozajelitowe jest w Polsce dostępne w szpitalach i w pełni refundowane przez NFZ.

Nie jest jednak tak dobrze, jak byśmy sobie życzyli, i nie mogę powiedzieć, że na szeroką skalę leczenie żywieniowe stało się integralnym elementem terapii. Przyczyna jest przede wszystkim organizacyjna: brakuje personelu. Według wytycznych międzynarodowych jeden dietetyk kliniczny powinien przypadać na około 50 łóżek, tymczasem są w Polsce szpitale, w których przypada jeden na 600. Przy takiej obsadzie pacjent nie ma szans na opiekę, która mu się należy, i tak będzie, dopóki sytuacja się nie zmieni. Brakuje więc nie procedur, tylko ludzi, którzy zdążą je zastosować u każdego chorego. W Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie pracuje bardzo zaangażowany zespół lekarzy, dietetyków, pielęgniarek i farmaceutów, ale nie każdy ośrodek ma podobne możliwości, a przed nami jeszcze dużo pracy.

Jakie błędy w ocenie stanu odżywienia obserwuje Pani Profesor najczęściej? Czy prawidłowa masa ciała lub nadwaga nadal usypiają czujność personelu? Jednym z problemów jest ocenianie stanu odżywienia przede wszystkim na podstawie masy ciała i BMI. Pacjent może mieć nadwagę lub otyłość, a jednocześnie tracić masę mięśniową i być zagrożony niedożywieniem. Szczególnym wyzwaniem jest otyłość sarkopeniczna, w której nadmiar tkan...

Chcesz przeczytać więcej?

Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.


O autorze

Redaktor prowadząca Dorota Maćkowiak

czytam artykuły