Rozpoznaj. Nazwij. Lecz. Rozmowa z dr hab. n. med. Dorotą Mańkowską-Wierzbicką
Mamy wiedzę, narzędzia diagnostyczne i finansowanie leczenia żywieniowego, a mimo to wielu pacjentów nie jest odpowiednio wcześnie diagnozowanych. Prezes Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu POLSPEN, dr hab. n. med. Dorota Mańkowska-Wierzbicka, w rozmowie przed pierwszym Polskim Tygodniem Świadomości Niedożywienia (9-13 listopada) mówi o tym, jak przełożyć wytyczne na codzienną praktykę: od oceny przesiewowej i kryteriów GLIM, przez monitorowanie pacjentów leczonych z powodu otyłości, po nowy kod ICD-11.
DR HAB. N. MED. DOROTA MAŃKOWSKA-WIERZBICKA
Specjalista gastroenterologii i chorób wewnętrznych, związana z Kliniką Gastroenterologii, Dietetyki i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu.
Ekspert w dziedzinie gastroenterologii oraz żywienia klinicznego, od lat aktywnie zaangażowana w rozwój nowoczesnych standardów opieki nad pacjentami wymagającymi leczenia żywieniowego. Autorka licznych publikacji naukowych krajowych i międzynarodowych oraz współautorka standardów dotyczących żywienia dojelitowego i pozajelitowego, kształtujących organizację leczenia żywieniowego w Polsce. Współtworzyła polskie wydanie podręcznika Basics in Clinical Nutrition jednego z najważniejszych europejskich opracowań edukacyjnych w dziedzinie żywienia klinicznego, przygotowanego pod auspicjami ESPEN. Jako certyfikowany ESPEN Teacher prowadzi szkolenia w zakresie żywienia klinicznego i metabolizmu, aktywnie uczestnicząc w międzynarodowych działaniach edukacyjnych European Society for Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN). W latach 2015–2022 pełniła funkcję dyrektora Polskiej Szkoły Żywienia Klinicznego i Metabolizmu, angażując się w kształcenie lekarzy różnych specjalizacji w zakresie praktycznych aspektów leczenia żywieniowego.
Obecnie pełni funkcję prezesa Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu (POLSPEN). Jest członkiem Scientific Committee of United European Gastroenterology (UEG) jednej z najbardziej prestiżowych europejskich organizacji naukowych w dziedzinie gastroenterologii, gdzie reprezentuje obszar żywienia klinicznego i leczenia żywieniowego.
9–13 listopada obchodzimy Malnutrition Awareness Week – Tydzień Świadomości Niedożywienia. Jaki jest główny cel tej inicjatywy i dlaczego POLSPEN angażuje się w jej promocję?
Głównym celem Malnutrition Awareness Week jest zwrócenie uwagi na problem, który mimo ogromnego postępu współczesnej medycyny nadal pozostaje zbyt często niezauważony: niedożywienie związane z chorobą. Dysponujemy dziś wiedzą naukową, skutecznymi narzędziami diagnostycznymi i metodami leczenia żywieniowego, a mimo to wielu pacjentów nie jest odpowiednio wcześnie diagnozowanych i nie otrzymuje właściwego wsparcia żywieniowego.
To właśnie tę rozbieżność między wiedzą a codzienną praktyką kliniczną chcemy zmieniać. Niedożywienie nie jest jedynie konsekwencją choroby. Może istotnie wpływać na jej przebieg, skuteczność leczenia, ryzyko powikłań i rokowanie. Dlatego jego rozpoznawanie i leczenie powinno być integralną częścią postępowania terapeutycznego, niezależnie od specjalności medycznej.
POLSPEN od lat podejmuje działania na rzecz poprawy standardów opieki żywieniowej w Polsce. Zaangażowanie w Malnutrition Awareness Week jest naturalną kontynuacją tej działalności, ale w tym roku chcieliśmy nadać jej szczególnie practical i edukacyjny wymiar.
W ramach pierwszej edycji Polskiego Tygodnia Świadomości Niedożywienia, organizowanego w dniach 9–13 listopada, przygotowaliśmy autorski program naukowo-edukacyjny pt. „Siedem kluczowych decyzji w diagnostyce i leczeniu niedożywienia związanego z chorobą”. To cykl siedmiu wykładów eksperckich, które prowadzą uczestników przez kolejne etapy postępowania od zrozumienia konsekwencji niedożywienia, poprzez jego rozpoznawanie, aż po wybór odpowiedniej metody leczenia żywieniowego.
Zależy nam, aby wiedza o niedożywieniu nie była domeną wyłącznie specjalistów zajmujących się żywieniem klinicznym. Powinna być częścią codziennej praktyki lekarzy wszystkich specjalności, pielęgniarek, dietetyków, farmaceutów i całych zespołów terapeutycznych.
Nasze przesłanie jest proste: „Rozpoznaj. Nazwij. Lecz.” Chcemy, aby niedożywienie było rozpoznawane odpowiednio wcześnie, diagnozowane według wspólnych, międzynarodowych standardów i skutecznie leczone. Świadomość problemu jest niezbędnym początkiem, ale dopiero konkretne decyzje kliniczne mogą zmienić los pacjenta.
Czy Pani zdaniem świadomość niedożywienia związanego z chorobą wśród polskiego personelu medycznego jest wystarczająca? Co nadal stanowi największy problem?
Świadomość znaczenia niedożywienia w polskim środowisku medycznym jest dziś z pewnością większa niż kilkanaście lat temu. Zmieniło się bardzo wiele zarówno w zakresie wiedzy, jak i dostępności metod leczenia żywieniowego. Nadal jednak trudno uznać, że problem ten zajmuje należne mu miejsce w codziennej praktyce klinicznej.
Warto podkreślić, że w Polsce mamy stosunkowo dobrze rozwinięte możliwości prowadzenia leczenia żywieniowego. Od 2012 roku obowiązują przepisy dotyczące przesiewowej oceny stanu odżywienia pacjentów hospitalizowanych z wykorzystaniem narzędzi NRS-2002 lub SGA. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje żywienie dojelitowe i pozajelitowe zarówno w warunkach szpitalnych, jak i domowych, zgodnie z obowiązującymi zasadami kwalifikacji. Dysponujemy również szerokim wyborem diet przemysłowych do żywienia dojelitowego oraz gotowych i indywidualnie przygotowywanych mieszanin do żywienia pozajelitowego. Oferta doustnych preparatów odżywczych (ONS) jest równie bogata, choć istotnym ograniczeniem pozostaje brak ich powszechnej refundacji w leczeniu ambulatoryjnym.
Można więc powiedzieć, że stworzyliśmy już wiele warunków niezbędnych do skutecznego leczenia niedożywienia. Największym wyzwaniem pozostaje jednak właściwe wykorzystanie tych możliwości.
W mojej ocenie problemem nie jest dziś wyłącznie brak wiedzy, ale przede wszystkim niewystarczające przekładanie jej na konkretne decyzje kliniczne. Ocena przesiewowa bywa traktowana jako obowiązek dokumentacyjny, a jej wynik nie zawsze prowadzi do pogłębionej diagnostyki i odpowiednio wcześnie rozpoczętego leczenia. Zdarza się, że interwencję podejmujemy dopiero wówczas, gdy niedożywienie jest już zaawansowane.
Dlatego tak duże znaczenie mają dalsza edukacja i podnoszenie kompetencji personelu medycznego. POLSPEN od lat tworzy i upowszechnia standardy leczenia żywieniowego w Polsce, prowadząc szeroką działalność naukową i edukacyjną, między innymi w ramach Polskiej Szkoły Żywienia Klinicznego i Metabolizmu oraz Akademii Leczenia Żywieniowego.
Szczególne znaczenie ma dla nas również rozwój systemowego kształcenia i potwierdzania kompetencji zawodowych lekarzy. Z dużą satysfakcją przyjęliśmy decyzję Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, na mocy której POLSPEN uzyskał formalny status organizatora certyfikacji umiejętności zawodowej lekarzy „Leczenie żywieniowe dorosłych” (025).
To ważne osiągnięcie, ale również duża odpowiedzialność. Nowa rola POLSPEN stanowi naturalną kontynuację naszej dotychczasowej działalności. Rozpoczynamy obecnie przygotowania do organizacji procesu certyfikacji, który będzie służył formalnemu potwierdzaniu kompetencji lekarzy w zakresie leczenia żywieniowego. Wierzę, że jest to kolejny istotny krok w kierunku podnoszenia jakości i ujednolicania standardów opieki żywieniowej w Polsce.
Uważam, że mamy dziś w Polsce wiele narzędzi pozwalających skutecznie rozpoznawać i leczyć niedożywienie. Teraz najważniejsze jest, abyśmy konsekwentnie wykorzystywali je w codziennej praktyce, z korzyścią dla naszych pacjentów.
Czy niedożywienie jest wciąż traktowane jako drugorzędny problem wobec choroby podstawowej, zamiast jako jeden z czynników bezpośrednio wpływających na skuteczność leczenia?
Niestety, w wielu sytuacjach klinicznych nadal obserwujemy takie podejście. W codziennej praktyce lekarze koncentrują się przede wszystkim na diagnostyce i leczeniu choroby podstawowej, podczas gdy zaburzenia stanu odżywienia bywają postrzegane jako jej nieunikniona konsekwencja, a nie czynnik istotnie wpływający na przebieg i skuteczność terapii.
Tymczasem niedożywienie może zwiększać ryzyko powikłań infekcyjnych, upośledzać gojenie ran, pogarszać tolerancję leczenia i wydłużać hospitalizację. Szczególnie istotne są konsekwencje utraty masy i funkcji mięśni szkieletowych.
Warto pamiętać, że mięśnie stanowią nie tylko narząd ruchu, ale także ważny rezerwuar białka i aminokwasów wykorzystywanych w odpowiedzi metabolicznej na chorobę, uraz czy stan zapalny. Postępująca utrata masy mięśniowej ogranicza możliwości regeneracyjne organizmu i utrudnia powrót do sprawności.
Konsekwencje niedożywienia mają również wymiar ekonomiczny. Większa częstość powikłań, przedłużona hospitalizacja i konieczność ponownego leczenia zwiększają obciążenie systemu ochrony zdrowia. Wczesna interwencja żywieniowa jest więc nie tylko elementem poprawy jakości opieki, ale również racjonalnego wykorzystywania dostępnych zasobów.
Dlatego uważam, że powinniśmy odejść od myślenia, że najpierw leczymy chorobę podstawową, a dopiero później zajmujemy się stanem odżywienia. Oba te działania powinny przebiegać równolegle.
Leczenie żywieniowe nie jest dodatkiem do terapii. Jest jednym z jej istotnych elementów, a w niektórych sytuacjach klinicznych może decydować o możliwości skutecznego przeprowadzenia leczenia zasadniczego.
Jednym z ważnych przesłań tegorocznej kampanii jest to, że niedożywienie może dotyczyć również osób z nadwagą i otyłością. Jakie sygnały powinny skłonić lekarza do pogłębionej oceny stanu odżywienia, zanim dojdzie do istotnej utraty masy mięśniowej i pogorszenia funkcjonowania organizmu?
Przez wiele lat niedożywienie kojarzyło się przede wszystkim z niską masą ciała i wychudzeniem. Dziś wiemy, że takie postrzeganie problemu jest niewystarczające. Pacjent z nadwagą lub otyłością również może być niedożywiony, a nadmiar tkanki tłuszczowej może maskować postępującą utratę mięśni.
Dlatego ocena stanu odżywienia nie może ograniczać się do pomiaru masy ciała i obliczenia BMI.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na niezamierzoną utratę masy ciała, nawet jeśli pacjent nadal ma otyłość. Niepokojące powinny być również zmniejszone spożycie pokarmu, utrzymujący się brak apetytu, trudności w jedzeniu, przewlekłe objawy ze strony przewodu pokarmowego czy obecność choroby przebiegającej ze stanem zapalnym.
Nie mniej ważna jest ocena funkcjonowania pacjenta. Osłabienie siły mięśniowej, trudności we wstawaniu z krzesła, wolniejszy chód czy zmniejszenie tolerancji wysiłku mogą być pierwszymi sygnałami pogarszającego się stanu mięśni.
Coraz większego znaczenia nabiera więc ocena składu ciała, a w szczególności masy mięśniowej, uzupełniona oceną siły i sprawności fizycznej.
Pacjent nie musi wyglądać na niedożywionego, aby już doświadczać jego konsekwencji metabolicznych i funkcjonalnych. Naszym zadaniem jest dostrzeżenie zagrożenia odpowiednio wcześnie, zanim dojdzie do istotnego pogorszenia jego stanu klinicznego.
Jaką rolę odgrywają kryteria GLIM i narzędzia przesiewowej oceny ryzyka niedożywienia w codziennej praktyce klinicznej? Czy są one powszechnie stosowane w Polsce?
Przede wszystkim powinniśmy wyraźnie rozróżnić ocenę ryzyka niedożywienia od jego rozpoznania. Są to dwa kolejne etapy postępowania diagnostycznego, które mają odmienne cele.
Narzędzia przesiewowe, takie jak NRS-2002, stosowany u pacjentów hospitalizowanych, pozwalają wyodrębnić osoby wymagające pogłębionej oceny stanu odżywienia. Natomiast kryteria GLIM służą rozpoznawaniu niedożywienia i określaniu jego nasilenia.
Ich ogromną wartością jest wprowadzenie wspólnego języka diagnostycznego. Rozpoznanie niedożywienia wymaga obecności co najmniej jednego kryterium fenotypowego niezamierzonej utraty masy ciała, niskiego BMI lub zmniejszonej masy mięśniowej oraz jednego kryterium etiologicznego, związanego z ograniczonym spożyciem lub przyswajaniem pokarmu albo obciążeniem chorobą i stanem zapalnym.
Co ważne, opublikowana w 2025 roku aktualizacja konsensusu GLIM potwierdziła zasadność tego podejścia.
W Polsce przesiewowa ocena ryzyka niedożywienia jest od lat elementem wymagań dotyczących opieki szpitalnej. Nadal jednak obserwujemy duże różnice między ośrodkami w sposobie realizacji i wykorzystania uzyskanych wyników. Kryteria GLIM są natomiast wprowadzane do praktyki stopniowo i z pewnością nie można jeszcze mówić o ich powszechnym stosowaniu.
Najważniejsze, aby ocena przesiewowa nie była wyłącznie obowiązkiem dokumentacyjnym, ale prowadziła do rozpoznania problemu i zaplanowania odpowiedniego leczenia.
Jakie grupy pacjentów są szczególnie narażone na niedożywienie związane z chorobą? Czy nadal koncentrujemy się przede wszystkim na pacjentach onkologicznych, pomijając chorych internistycznych, geriatrycznych czy neurologicznych?
Pacjenci onkologiczni słusznie znajdują się w centrum zainteresowania, ponieważ niedożywienie i kacheksja należą do poważnych problemów towarzyszących chorobie nowotworowej. Nie możemy jednak utożsamiać niedożywienia wyłącznie z onkologią.
W praktyce klinicznej problem ten dotyczy bardzo szerokiej populacji chorych. Szczególnie narażone są osoby starsze, pacjenci z niewydolnością serca, przewlekłymi chorobami płuc, nerek i wątroby, a także chorzy z przewlekłymi chorobami zapalnymi przewodu pokarmowego i zaburzeniami wchłaniania.
Bardzo ważną grupę stanowią pacjenci neurologiczni, zwłaszcza z dysfagią, chorobami neurodegeneracyjnymi czy następstwami udaru mózgu. U tych osób trudności w bezpiecznym przyjmowaniu pokarmu mogą stosunkowo szybko prowadzić do rozwoju niedożywienia.
Nie możemy również zapominać o pacjentach poddawanych rozległym zabiegom operacyjnym, chorych hospitalizowanych na oddziałach intensywnej terapii oraz osobach z wielochorobowością, u których kilka mechanizmów prowadzących do niedożywienia często nakłada się na siebie.
W mojej ocenie szczególnej uwagi wymagają pacjenci internistyczni i geriatryczni. Utrata apetytu, ograniczenie aktywności i postępujące osłabienie bywają u nich przypisywane wiekowi lub chorobie przewlekłej, przez co niedożywienie może przez długi czas pozostawać nierozpoznane.
Warto jednak pamiętać, że niedożywienie nie jest problemem ograniczonym do pacjentów hospitalizowanych. Często rozwija się już w warunkach domowych, a jego pierwsze objawy mogą zostać przeoczone w opiece ambulatoryjnej. Dlatego tak istotną rolę odgrywają lekarze podstawowej opieki zdrowotnej, którzy mają możliwość wczesnego wychwycenia niepokojących zmian, zanim dojdzie do pogorszenia stanu klinicznego i konieczności hospitalizacji.
Dostrzegając znaczenie tego problemu, w 2024 roku wspólnie z Polskim Towarzystwem Medycyny Rodzinnej (PTMR) oraz Polskim Towarzystwem Żywienia Klinicznego (PTŻK) opracowaliśmy rekomendacje dotyczące diagnostyki i leczenia niedożywienia w gabinecie podstawowej opieki zdrowotnej. Dokument ten został przygotowany specjalnie z myślą o lekarzach rodzinnych i zawiera praktyczne wskazówki dotyczące postępowania od identyfikacji ryzyka niedożywienia, poprzez ocenę stanu odżywienia i wybór interwencji żywieniowej, aż po monitorowanie efektów leczenia.
Zależało nam, aby lekarz POZ otrzymał konkretne narzędzia ułatwiające podejmowanie decyzji, a nie jedynie ogólne zalecenie zwracania uwagi na niedożywienie. To również ważny element budowania ciągłości opieki żywieniowej między szpitalem a podstawową opieką zdrowotną.
Coraz więcej pacjentów korzysta z farmakoterapii otyłości, w tym leków wpływających na apetyt i ilość spożywanego pokarmu. Jak w tej grupie pacjentów powinno wyglądać monitorowanie stanu odżywienia i masy mięśniowej?
Nowoczesna farmakoterapia otyłości, szczególnie wykorzystująca agonistów receptora GLP-1 oraz leki działające na receptory GIP i GLP-1, stanowi istotny postęp terapeutyczny. Jednocześnie wymaga od nas większej uwagi poświęconej stanowi odżywienia pacjentów.
Zmniejszenie apetytu i spożycia energii jest jednym z mechanizmów działania tych leków. Musimy jednak pamiętać, że redukcji masy ciała towarzyszy nie tylko utrata tkanki tłuszczowej, ale również zmniejszenie beztłuszczowej masy ciała, której ważnym składnikiem są mięśnie szkieletowe.
Nie oznacza to oczywiście, że farmakoterapia otyłości prowadzi automatycznie do niedożywienia. Ryzyko pojawia się przede wszystkim wtedy, gdy znaczne ograniczenie spożycia pokarmu nie zapewnia odpowiedniej podaży białka i pozostałych niezbędnych składników odżywczych.
Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem leczenia warto ocenić sposób żywienia, wyjściową masę i funkcję mięśni oraz ewentualne czynniki ryzyka niedoborów pokarmowych. W trakcie terapii należy monitorować nie tylko tempo redukcji masy ciała, ale również jakość diety, spożycie białka, tolerancję pokarmową i sprawność fizyczną.
U pacjentów szczególnie narażonych na utratę mięśni, zwłaszcza osób starszych, wskazana jest również okresowa ocena składu ciała.
Bardzo ważne pozostają odpowiednio dobrane żywienie i aktywność fizyczna, w szczególności ćwiczenia oporowe.
Uważam, że sukcesu leczenia otyłości nie powinniśmy oceniać wyłącznie na podstawie liczby utraconych kilogramów. Równie ważne jest zachowanie masy i funkcji mięśni oraz poprawa ogólnej sprawności pacjenta.
W 2027 roku ma zacząć obowiązywać nowy kod ICD-11 dotyczący niedożywienia. Czy może to być ważny krok w kierunku lepszego rozpoznawania i monitorowania tego problemu również w Polsce?
Zdecydowanie tak. Uważam, że jest to ważny krok w kierunku właściwego rozpoznawania niedożywienia u dorosłych i nadania temu problemowi odpowiedniego znaczenia klinicznego.
W klasyfikacji ICD-11 przewidziano kategorię 5B72 „Undernutrition in Adults”, której aktywacja planowana jest na 2027 rok. Nowe podejście do klasyfikowania niedożywienia odzwierciedla współczesną wiedzę o jego mechanizmach, w tym znaczeniu choroby i stanu zapalnego.
To istotna zmiana, ponieważ niedożywienie nie powinno być utożsamiane wyłącznie z niedowagą czy niskim BMI. Jest to stan kliniczny, który może występować również u osób z prawidłową lub nadmierną masą ciała.
Wprowadzenie jednolitych zasad kodowania może poprawić jakość dokumentacji medycznej, umożliwić bardziej wiarygodną ocenę częstości występowania niedożywienia i ułatwić porównywanie danych między ośrodkami oraz krajami. W dalszej perspektywie może mieć również znaczenie dla organizacji i finansowania opieki żywieniowej.
Oczywiście w Polsce praktyczne wykorzystanie nowego kodu będzie zależało od harmonogramu wdrożenia ICD-11 do krajowego systemu ochrony zdrowia.
Chciałabym jednak podkreślić, że samo wprowadzenie kodu nie wystarczy. Musi mu towarzyszyć upowszechnienie współczesnych standardów diagnostycznych i przekonanie środowiska medycznego, że niedożywienie wymaga odrębnego rozpoznania i odpowiedniego leczenia.
Jeżeli te działania będą realizowane równolegle, nowa klasyfikacja może rzeczywiście przyczynić się do poprawy opieki nad pacjentami niedożywionymi.
Co może zrobić w pierwszej kolejności szpital, który chce poprawić opiekę żywieniową, ale ma ograniczone zasoby?
Przede wszystkim powinien uporządkować sposób identyfikacji pacjentów zagrożonych niedożywieniem oraz dalsze postępowanie z osobami, u których takie ryzyko zostało stwierdzone.
Nie zawsze wymaga to dużych nakładów finansowych. Często najważniejsze jest stworzenie jasnych procedur, określenie odpowiedzialności poszczególnych osób i właściwe wykorzystanie zasobów, którymi szpital już dysponuje.
Podstawą powinna być rzetelna przesiewowa ocena ryzyka niedożywienia przy przyjęciu do szpitala, a następnie zapewnienie możliwości pogłębionej diagnostyki i wdrożenia odpowiedniego leczenia żywieniowego.
Równie ważne jest monitorowanie jego realizacji i skuteczności. Z doświadczenia klinicznego wiemy, że zaplanowana podaż energii i białka nie zawsze odpowiada ilości rzeczywiście otrzymywanej przez pacjenta. Dlatego ocena tolerancji leczenia, stopnia pokrycia zapotrzebowania i uzyskiwanych efektów powinna być stałym elementem opieki żywieniowej.
Dużą rolę odgrywa współpraca lekarzy, pielęgniarek, dietetyków i farmaceutów. Nawet przy ograniczonych zasobach dobrze zorganizowana współpraca może znacząco poprawić jakość opieki.
W POLSPEN od lat wspieramy szpitale w tym obszarze, między innymi poprzez program certyfikacji „Szpital Dobrej Praktyki Żywienia Klinicznego”. Jego znaczenie wykracza poza samo potwierdzenie spełniania określonych standardów. Chodzi przede wszystkim o budowanie kultury organizacyjnej, w której ocena stanu odżywienia i leczenie żywieniowe są naturalną częścią opieki nad pacjentem.
Dlatego szpitalom, które dopiero rozpoczynają takie działania, radziłabym zacząć od prostych, ale konsekwentnie przestrzeganych zasad. Najważniejsze, aby pacjent, u którego stwierdzono ryzyko niedożywienia, nie pozostawał bez dalszej oceny i odpowiedniej decyzji terapeutycznej.
Co chciałaby Pani Profesor przekazać czytelnikom przy okazji Polskiego Tygodnia Świadomości Niedożywienia?
Chciałabym przede wszystkim zachęcić wszystkich pracowników ochrony zdrowia, aby zwracali większą uwagę na stan odżywienia swoich pacjentów i traktowali go jako jeden z podstawowych elementów oceny klinicznej.
Współczesna medycyna dysponuje coraz bardziej zaawansowanymi metodami diagnostyki i leczenia. Nie możemy jednak zapominać, że skuteczność wielu terapii zależy również od stanu odżywienia, rezerw metabolicznych organizmu i zachowania sprawności mięśniowej.
Niedożywienie często rozwija się stopniowo. Zanim stanie się widoczne, może już wpływać na tolerancję leczenia, proces zdrowienia i jakość życia pacjenta. Dlatego tak ważne jest jego wczesne rozpoznawanie.
Dla pacjenta skuteczne leczenie żywieniowe oznacza nie tylko poprawę parametrów klinicznych, ale często również odzyskanie sił, samodzielności i możliwości powrotu do codziennego życia.
Chciałabym, aby Polski Tydzień Świadomości Niedożywienia nie był jedynie kolejnym wydarzeniem edukacyjnym, ale zachęcił nas do zastanowienia się, czy w codziennej praktyce rzeczywiście wykorzystujemy możliwości, jakie daje współczesna medycyna żywieniowa.
Nie powinniśmy czekać, aż niedożywienie stanie się zaawansowane, a jego konsekwencje trudne do odwrócenia. W wielu przypadkach możemy zareagować znacznie wcześniej.
Dlatego przesłanie naszej kampanii brzmi:
„Rozpoznaj. Nazwij. Lecz”.
Jednym językiem. Według wspólnych światowych standardów.
Ostatecznie nie chodzi przecież o zwiększenie liczby rozpoznań w dokumentacji medycznej, ale o poprawę skuteczności leczenia, jakości życia i rokowania naszych pacjentów.
ROZMAWIAŁA: DOROTA MAĆKOWIAK
Chcesz przeczytać więcej?
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
O autorze