person_addDołącz loginZaloguj się
Facebook Instagram

Jak dobierać probiotyki u chorych onkologicznych?


Streszczenie

Probiotyki należą do najczęściej stosowanych przez chorych na nowotwory preparatów wspomagających, zwykle bez konsultacji z lekarzem prowadzącym. Tymczasem chory onkologiczny różni się od pacjenta z populacji ogólnej: ma uszkodzoną barierę jelitową, zaburzoną odporność, często cewnik w żyle centralnej i przyjmuje leki silnie modulujące mikrobiotę. Dobór probiotyku w tej grupie powinien więc opierać się na czterech filarach: (1) specyficzności szczepowej i jakości dowodów klinicznych, (2) udokumentowanym bezpieczeństwie szczepu i produktu, (3) dopasowaniu do konkretnego wskazania i etapu leczenia oraz (4) ocenie bilansu korzyści i ryzyka u danego chorego.

Najsilniejsze dowody z badań randomizowanych dotyczą zmniejszania powikłań infekcyjnych w okresie okołooperacyjnym. Dla profilaktyki biegunki po radio- i chemioterapii, zapalenia błon śluzowych jamy ustnej oraz zakażenia Clostridioides difficile dowody są umiarkowane i niejednorodne, a dla poprawy tolerancji żywienia dojelitowego i jakości życia niskie. Wpływ probiotyków na odpowiedź na leczenie przeciwnowotworowe, w tym na immunoterapię, oraz na przeżycie pozostaje niepotwierdzony; dwa badania z punktami końcowymi onkologicznymi dały rozbieżne wyniki. Probiotyków nie należy stosować bez indywidualnej oceny u chorych z ciężkim niedoborem odporności, w stanie krytycznym oraz z cewnikiem centralnym. Omówiono również ostatnie rekomendacje żywieniowe Grupy Roboczej ds. Dietetyki POLSPEN z 2026 r. Nie zalecają one rutynowego stosowania probiotyków w trakcie leczenia onkologicznego, ale dopuszczają indywidualny dobór szczepów. Jedynym szczepem wskazanym w nich z nazwy do określonych zastosowań (prehabilitacja, profilaktyka zakażenia Clostridioides difficile) jest Lactiplantibacillus plantarum 299v, szczep o dobrze udokumentowanym bezpieczeństwie, także u chorych z ciężką immunosupresją. W artykule przedstawiono praktyczny, oparty na dowodach algorytm doboru probiotyku u chorych onkologicznych.

Słowa kluczowe: probiotyki, nowotwory, chemioterapia, radioterapia, prehabilitacja, bezpieczeństwo, specyficzność szczepowa, rekomendacje POLSPEN, Lactiplantibacillus plantarum 299v

1. Wprowadzenie Mikrobiota jelitowa jest aktywnym uczestnikiem procesu nowotworowego, a nie biernym tłem. Wpływa na kancerogenezę poprzez bezpośrednie działanie genotoksyczne, przewlekłe zapalenie błon śluzowych, zaburzenia metaboliczne oraz modulację odpowiedzi immunologicznej1. Zależność jest dwukierunkowa: sam nowotwór, a w jeszcze większym stopniu jego leczenie, prowadzą do głębokich zmian mikrobioty2,3. U chorych nieleczonych op...

Chcesz przeczytać więcej?

Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.


O autorach

dr n. med. Igor Łoniewski

czytam artykuły

Lekarz, pracownik naukowy Zakładu Badań Biochemicznych Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Autor licznych prac naukowych, podręczników, artykułów edukacyjnych i popularnonaukowych z zakresu farmakologii i leków pochodzenia naturalnego, mikrobioty i probiotyków. Współtwórca marki Sanprobi – lidera na rynku probiotyków w Polsce. Współtwórca nowoczesnego laboratorium badającego kompleksowo mikrobiotę oraz jej metabolom. Lider jednej z grup roboczych w ramach międzynarodowego projekt Imminent Disease Prediction and Prevention at the Environment Host Interface (IMMEDIATE), mającego na celu ocenę funkcjonowania osi dieta-mikrobiom-immunometabolizm. Badania są realizowane dzięki wsparciu fi nansowemu z Unii Europejskiej w ramach programu HORYZONT 2022.  W projekcie uczestniczy 12 instytucji, w tym m.in. Uniwersytet Medyczny Charite w Berlinie, Instytut Max-Delbrueck z Berlina, Instytut Weizmann z Izraela, Imperial College z Londynu.

prof. dr hab. n. med. Wojciech Marlicz

czytam artykuły

Katedra i Klinika Gastroenterologii, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Specjalista w dziedzinie gastroenterologii, chorób wewnętrznych i endoskopii przewodu pokarmowego. Zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń osi mózgowo-jelitowej, chorób zapalnych jelit oraz nowotworów przewodu pokarmowego. Jego badania koncentrują się m.in. na roli mikrobioty jelitowej w zdrowiu i chorobie. Autor i współautor ponad 200 publikacji naukowych. Pełni funkcje redakcyjne (m.in. Co-Editor-in-Chief „Przeglądu Gastroenterologicznego”) oraz aktywnie działa naukowo i dydaktycznie. Prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii (PTG-E), przewodniczący sekcji mikroskopowego zapalenia jelit i psychogastroenterologii PTG-E, członek władz WGO oraz Koordynator rejestru Helicobacter pylori (Hp-EuReg) w Polsce.  W 2025 roku wyróżniony na liście 100 najbardziej wpływowych osób w polskiej medycynie („Puls Medycyny”).