IBD a mikrobiota jelitowa – czy żywienie może wspierać barierę jelitową i kontrolę choroby?

Streszczenie

Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD) rozwijają się u osób predysponowanych genetycznie pod wpływem czynników środowiskowych, wśród których sposób odżywiania zajmuje jedno z pierwszych miejsc. Mechanizm jest coraz lepiej udokumentowany: niedobór fermentowalnych frakcji błonnika, emulgatory i inne dodatki technologiczne oraz wzorzec żywności ultraprzetworzonej zmieniają skład i metabolizm mikrobioty, zubożają pulę krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, ścieńczają warstwę śluzu i zwiększają przepuszczalność bariery jelitowej, a zaburzenia bariery wyprzedzają rozpoznanie choroby Leśniowskiego-Crohna (ChLC). Opublikowane w 2026 r. wyniki kohorty GEM pokazały, że wyższe spożycie β-glukanu i inuliny wiąże się z około 30-proc. redukcją ryzyka ChLC, z zachowaniem szczelności bariery i niższym stężeniem białek prozapalnych, przy czym siła tego związku zależy od wyjściowego składu mikrobioty. Jednocześnie pierwszy konsensus ECCO dotyczący postępowania dietetycznego w IBD (2025) i wytyczne ESPEN (2023) pozostają ostrożne: zalecają wyłączne żywienie dojelitowe i dietę CDED z częściowym żywieniem dojelitowym w ChLC, dietę śródziemnomorską w podtrzymaniu remisji WZJG i dietę low FODMAP w objawach czynnościowych, ale nie znajdują podstaw do rutynowej suplementacji błonnika. Artykuł podsumowuje aktualne dowody z osobnym omówieniem roli poszczególnych frakcji błonnika, prebiotyków oraz fenotypu nakładania się IBD i zespołu jelita nadwrażliwego i przekłada je na praktykę zespołu żywieniowego.

Chcesz przeczytać więcej?

Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.

Zaloguj się

nie masz konta? Sprawdź ofertę

O autorze

prof. dr hab. n. med. Wojciech Marlicz

czytam artykuły

Katedra i Klinika Gastroenterologii, Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Specjalista w dziedzinie gastroenterologii, chorób wewnętrznych i endoskopii przewodu pokarmowego. Zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń osi mózgowo-jelitowej, chorób zapalnych jelit oraz nowotworów przewodu pokarmowego. Jego badania koncentrują się m.in. na roli mikrobioty jelitowej w zdrowiu i chorobie. Autor i współautor ponad 200 publikacji naukowych. Pełni funkcje redakcyjne (m.in. Co-Editor-in-Chief „Przeglądu Gastroenterologicznego”) oraz aktywnie działa naukowo i dydaktycznie. Prezes Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii (PTG-E), przewodniczący sekcji mikroskopowego zapalenia jelit i psychogastroenterologii PTG-E, członek władz WGO oraz Koordynator rejestru Helicobacter pylori (Hp-EuReg) w Polsce.  W 2025 roku wyróżniony na liście 100 najbardziej wpływowych osób w polskiej medycynie („Puls Medycyny”).