Postępowanie suplementacyjne i żywieniowe w IBD

Nieswoiste choroby zapalne jelit (IBD), w tym choroba Leśniowskiego-Crohna (CD) i wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG), należą do grupy chorób przewodu pokarmowego. Przebiegają z okresami aktywności i remisji. Etiologia IBD nie jest w pełni poznana. Obecnie kraje zachodnie charakteryzują się szybkim wzrostem zapadalności na IBD, wahającą się od 12 do 26 na 100 000 osób. Ze względu na objawy choroby, oprócz leczenia farmakologicznego i operacyjnego, prawidłowe odżywianie i suplementacja są bardzo ważnym aspektem wspierającym podstawową terapię^1,2,3.

Choroba Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG) charakteryzują się nie tylko podobnymi objawami, takimi jak zmęczenie, biegunka i ból brzucha, lecz także przewlekłym stanem zapalnym przewodu pokarmowego o podłożu immunologicznym oraz nakładającymi się czynnikami ryzyka, takimi jak predyspozycje genetyczne, czynniki immunologiczne i środowiskowe oraz zaburzenia mikrobioty jelitowej⁴. Nieswoiste zapalenia jelit (NZJ) często prowadzą do powikłań, w tym problemów kostnych, zakrzepicy i objawów pozajelitowych. W ciągu ostatnich dwóch dekad zaobserwowano spadek częstości kolektomii w przypadku WZJG, a zabiegi są wykonywane wcześniej. Czynniki wpływające na kolektomię obejmują płeć męską, rozpoznanie zapalenia całej okrężnicy, młodszy wiek oraz obecność objawów pozajelitowych^5-7.

Sposób żywienia a IBD

Spośród czynników środowiskowych IBD sposób żywienia stał się kluczowym modulatorem zarówno początku, jak i postępu choroby, bowiem składniki żywności potencjalnie wpływają na stan zapalny jelit, funkcję bariery i skład mikrobiologiczny. Prospektywne badania kohortowe wykazały, że rozwój IBD ma zwiększone ryzyko związane z emulgatorami, takimi jak karboksymetyloceluloza i wysokim odsetkiem spożycia żywności ultraprzetworzonej (UPF), podczas gdy dieta bogata w owoce i warzywa, zawierająca kwasy tłuszczowe n-3 oraz niskiejzawartości kwasów w n-6 wykazuje działanie ochronne.

Badanie European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) wykazało, że wysokie spożycie cukru, słodyczy i napojów bezalkoholowych w połączeniu z niskim spożyciem warzyw i nieprzetworzonych owoców morza wiązało się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju colitis ulcerosa. Podobnie badanie kohortowe wykazało, że dieta we wczesnym okresie życia wpływa na ryzyko IBD, przy czym wysokie spożycie ryb i zwiększone spożycie warzyw i owoców w pierwszych 3 latach życia wiązało się z niższym ryzykiem, podczas gdy spożycie napojów słodzonych korelowało ze zwiększonym ryzykiem.

Wyniki badania pokazują, że do 80% osób z IBD modyfikuje swoją dietę często bez profesjonalnej konsultacji dietetycznej. Mocne restrykcje dietetyczne mogą prowadzić do niedożywienia, którego częstość występowania u pacjentów z IBD waha się od 20% do 85%, zmieniając się w zależności od aktywności choroby, lokalizacji i wieku. Niedobory żywieniowe wynikają z wielu czynników: zmniejszonego spożycia pokarmu z powodu objawów żołądkowo-jelitowych, upośledzonego wchłaniania składników odżywczych z powodu uszkodzenia błony śluzowej, zwiększonego zapotrzebowania metabolicznego podczas stanu zapalnego, enteropatii powodującej utratę białka oraz interakcji leków ze składnikami odżywczymi. Konsekwencje niedożywienia w IBD nie tylko dotyczą zmniejszenia masy ciała, ale obejmują także upośledzenie funkcji odpornościowych, opóźnione gojenie się ran, zwiększone ryzyko infekcji i upośledzoną odpowiedź na leczenie. W rzeczywistości niedożywieni pacjenci doświadczają większej aktywności choroby z częstszymi zaostrzeniami, wymagają hospitalizacji z większym odsetkiem i są narażeni na zwiększone ryzyko poważnych infekcji.

Chcesz przeczytać więcej?

Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.

Zaloguj się

nie masz konta? Sprawdź ofertę

O autorze

dr n. med. Aneta Kościołek

czytam artykuły

Dietetyk, biotechnolog. Wykładowca w Śląskiej Wyższej Szkole Medycznej w Katowicach. Szczególne zainteresowania naukowe: polifenole, żywienie kobiet w ciąży oraz wpływ żywienia na układ sercowo-naczyniowy