Udostępnij:
Niedożywienie w ICD-11: nowe definicje i konsekwencje kliniczne
Niedożywienie jest patologicznym stanem o złożonej etiologii, prowadzącym do niekorzystnych wyników klinicznych, licznych powikłań, pogorszenia rokowania oraz znaczącego obniżenia jakości życia pacjentów. Przez dziesięciolecia diagnostyka tego stanu opierała się na klasyfikacji ICD-10, która była silnie inspirowana doświadczeniami związanymi z klęskami głodu w uboższych częściach świata w latach 60. i 70. XX wieku. Terminologia ta skupiała się głównie na niedoborach konkretnych składników odżywczych oraz skrajnych formach wyniszczenia, takich jak kwashiorkor (niedożywienie białkowe) czy marasmus (niedożywienie energetyczne)1.
Współczesny obraz kliniczny niedożywienia przeszedł jednak ogromną transformację. Obecnie coraz większy odsetek przypadków dotyczy niedożywienia związanego z chorobą, którego patogeneza obejmuje współistnienie zmniejszonej podaży energii i białka, przewlekłego stanu zapalnego oraz nasilonych procesów katabolicznych. Szczególnie narażone są osoby starsze, pacjenci onkologiczni, chorzy z niewydolnością serca, POChP, przewlekłą chorobą nerek oraz pacjenci hospitalizowani i przebywający w placówkach opieki długoterminowej. Wprowadzenie jedenastej rewizji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób (ICD-11) przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) stanowi istotną zmianę, dostosowując system kodowania do aktualnej wiedzy medycznej oraz rzeczywistych potrzeb klinicznych.
Ograniczeniem ICD-10 była niewystarczająca czułość w identyfikacji niedożywienia u dorosłych, szczególnie w przebiegu chorób przewlekłych. Rozpoznanie opierało się głównie na niskim BMI (<18,5 kg/m2), które często pojawia się dopiero w późnych stadiach choroby. Co więcej, wielu pacjentów niedożywionych to osoby z nadwagą lub otyłością (tzw. otyłość sarkopeniczna), które mimo wysokiego BMI zmagają się z poważnymi konsekwencjami niedoborów jakościowych i utratą beztłuszczowej masy ciała. W przebiegu chorób przewlekłych dochodzi bowiem do utraty masy mięśniowej, pogorszenia funkcji metabolicznych i rozwoju sarkopenii, nawet przy zachowanej lub zwiększonej masie tkanki tłuszczowej. Zjawisko to podważyło wcześniejsze podejście diagnostyczne oparte niemal wyłącznie na niskim BMI jako głównym markerze niedożywienia.
Międzynarodowa społeczność żywieniowa, reprezentowana przez ponad 40 towarzystw (w tym ESPEN i ASPEN), od lat zwracała uwagę na konieczność utworzenia kodu, który odzwierciedlałby interakcję między deprywacją pokarmu a procesami katabolicznymi związanymi ze stanem zapalnym w przebiegu chorób. W odpowiedzi na te potrzeby WHO w ICD-11 po raz pierwszy uwzględniło kod dla niedożywienia u dorosłych w warunkach klinicznych1-3.
Chcesz przeczytać więcej?
Pełna treść artykułu, wraz z załącznikami do pobrania, dostępna jest dla prenumeratorów czasopisma, po zalogowaniu się.
O autorze
dr Anna Kościej
czytam artykułyDietetyk, psychodietetyk, Kierownik Zakładu Dietetyki w Małopolskiej Uczelni Państwowej im. Rtm. W. Pileckiego w Oświęcimiu. Pracuje także jako dietetyk na oddziale otolaryngologii i chirurgii onkologicznej głowy i szyi w 5 WSzK w Krakowie. Członek Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu. Zainteresowania zawodowe skupiają się przede wszystkim wokół leczenia żywieniowego oraz żywienia w chirurgii i onkologii.